Yardım ve kullanım rehberi

DataLab'i ilk kez kullanıyorsanız aşağıdaki akış size yol gösterir. Her işlem önce önizlenir, ne değiştiği gösterilir ve ancak onayınızla uygulanır; hepsi geri alınabilir.

1. Hızlı başlangıç

1. Çalışma alanını açın ve bir dosya yükleyin (ya da bir örnek veri seti seçin).
2. İçe aktarma penceresinde ayrıştırma önizlemesini kontrol edin; gerekirse kodlamayı, ayracı ya da sayfayı değiştirin.
3. Profil & kalite sekmesinde sorunları görün; “Düzelt” düğmeleri doğru işlemi hazır parametrelerle açar.
4. Temizle ve Dönüştür sekmelerinde işlemleri önizleyip uygulayın.
5. Analiz, Grafik ve Doğrula sekmeleriyle sonuç çıkarın; Dışa aktar ile indirin.

2. İçe aktarma

• Biçimler: CSV, TSV, TXT, XLSX/XLSM, XLS, ODS, JSON, JSON Lines, XML, HTML tabloları, Parquet, Feather, Stata (.dta) ve sabit genişlikli metin (.fwf). Birden çok sayfalı Excel dosyalarında bir sayfa ya da tüm sayfalar (her biri ayrı veri seti) seçilebilir.
• Kodlama ve ayraç otomatik bulunur. Türkçe karakterler bozuk görünüyorsa kodlamayı “Windows-1254” yapın.
• Veri bozulmaz: “00123” gibi baştaki sıfırlar, 19 haneden uzun sayılar ve belirsiz tarihler metin olarak korunur. Sayı/tarih dönüşümünü siz, önizleyerek yaparsınız.
• Yalnızca boşluktan oluşan hücreler ve NULL, NaN, #N/A gibi yer tutucular boş değer sayılır (kapatabilirsiniz). “NA” bilerek dokunulmaz: Namibya ülke kodu olabilir.

3. Profil ve veri kalitesi

Kalite puanı tamlık, tekillik ve tutarlılık bileşenlerinden hesaplanır ve formülü arayüzde açıklanır. Bir kılavuzdur; kesin bir ölçü değildir. Her sorun için etkilenen hücre sayısı gösterilir.

4. Temizleme ve dönüştürme

• Önizle → doğrula → uygula: Önizleme satır/sütun sayılarındaki değişimi, değişen hücre sayısını ve sütun bazında önce/sonra örneklerini gösterir.
• Yeni veri seti olarak kaydet: Yapıyı değiştiren işlemlerde (özet, pivot, join …) özgün veriyi korumak için işaretleyin.
• Geri al / yinele: Üstteki düğmelerle ya da Geçmiş sekmesinden herhangi bir adıma dönün.

Formüller (hesaplanmış sütun)

Sütunları köşeli parantezle yazın. Örnekler:

[Birim Fiyat] * [Adet]
[Toplam] * 1.2
if([Puan] >= 50, "Geçti", "Kaldı")
upper(left([Ad], 1)) + lower(mid([Ad], 2, 50))
days_between([Sipariş Tarihi], [Teslim Tarihi])
coalesce([Cep], [Telefon], "yok")

Kullanılabilir fonksiyonların tam listesi Dönüştür → Hesaplanmış sütun ekle ekranındaki “Formül yazımı ve fonksiyon listesi” bölümündedir. Formüller güvenli bir yorumlayıcıyla çalışır; rastgele kod çalıştırılamaz.

5. Analiz ve istatistik

Betimsel istatistikler, frekans/çapraz tablolar, korelasyon (Pearson, Spearman, Kendall) ve testler (Welch t-testi, Mann–Whitney, ANOVA, Kruskal–Wallis, ki-kare, normallik) gerçek hesaplamalardır. Sonuçlar düz dilde yorumlanır ve varsayım uyarıları eklenir; istatistiksel anlamlılık, önem ya da nedensellik anlamına gelmez.

6. Grafikler

Alanları seçtikçe grafik sunucuda toplulaştırılır ve tarayıcıda çizilir. Büyük veride dağılım grafiği için rastgele örnek gösterilir ve bu açıkça belirtilir. SVG ya da PNG olarak indirebilirsiniz.

7. Doğrulama

E-posta, URL, Türkiye telefon numarası, T.C. Kimlik No (sağlama algoritmasıyla), IBAN (mod 97), regex, sayı aralığı, izin verilen değerler, uzunluk, sayı/tarih olma ve benzersizlik kuralları desteklenir. Geçersiz satırları yeni veri seti olarak açabilir, işaretleyebilir ya da silebilirsiniz.

8. Karşılaştırma

İki veri seti arasında sütun farklarını, eklenen/silinen satırları ve değişen hücreleri görün. Bir anahtar sütun (ör. ID) seçerseniz kayıtlar eşleştirilir ve hangi değerin neye döndüğü hücre düzeyinde listelenir.

9. SQL

Çalışma alanınızdaki her veri seti bir tablo olarak sorgulanabilir (SQLite söz dizimi). Yalnızca SELECT/WITH çalışır; yazma, ATTACH, PRAGMA ve eklenti yükleme engellenir, süre ve satır sınırı vardır. Tarihler ISO metin olarak görünür.

10. Tarifler (tekrarlayan işler)

Geçmiş & tarif sekmesinden uyguladığınız işlemleri bir JSON tarifi olarak indirin. Yapısı aynı olan başka bir dosyaya (ör. gelecek ayın raporu) yükleyip tek tıkla yeniden uygulayabilirsiniz; ilk hatada durulur ve rapor verilir.

11. Dışa aktarma

CSV, TSV, Excel, JSON, JSON Lines, Markdown, HTML ve SQL. Türkçe Excel için UTF-8 (BOM) kodlaması ve gerekirse noktalı virgül ayracı seçin. “Formül koruması” açıkken =, +, -, @ ile başlayan metinlerin önüne ' konur.

Sık sorulan sorular

Verilerim ne kadar süre saklanır?

Saklama süresini siz seçersiniz (1 saat – 7 gün; son etkinlikten itibaren sayılır, sonradan değiştirilebilir) ve süre dolunca otomatik silinir; istediğiniz an kenar çubuğundan hepsini silebilirsiniz. Ayrıntılar için gizlilik sayfasına bakın.

Hesap açmam gerekiyor mu?

Hayır. Çalışma alanınız tarayıcınızdaki işlevsel bir çerezle eşleşir. Çerezi silerseniz ya da farklı bir tarayıcı kullanırsanız aynı verilere erişemezsiniz.

Dosyam çok büyük.

Sınırlar sayfasındaki değerleri aşıyorsa dosyayı bölün ya da yalnızca gereken sütunları içeren bir dışa aktarım kullanın.

Sonuçlara güvenebilir miyim?

Hesaplamalar standart kütüphanelerle (pandas, NumPy, SciPy) yapılır ve her işlemde ne değiştiği gösterilir. Yine de kritik kararlardan önce sonuçları kendi bildiğiniz bir yöntemle çapraz kontrol etmenizi öneririz.